‘Ook jij kunt de wereld beter maken’

Marc Dullaert is (onder meer) oud-Kinderombudsman en oprichter van KidsRights. KidsRights vraagt aandacht voor de Rechten van het Kind en voor de kracht van kinderen. Want wereldwijd komen kinderen ook zelf in actie om hun positie te verbeteren. ‘Elk kind kan een belangrijke rol spelen. Bij Malala begon het heel klein. Zij kwam in haar eigen dorpje op voor het recht van meisjes op onderwijs. Bij Greta Thunberg begon het met een kartonnen bord op haar eigen schoolplein. Draag je deel bij.’

‘Ik heb KidsRights opgericht met het idee dat ook kinderen en jongeren de wereld beter kunnen maken. Dat zie je terug in de symboliek van het Kindervredesprijsbeeld: een kind dat de wereld vooruitduwt, in beweging brengt.

Tapijtknoperje

Het idee voor KidsRights ontstond toen ik op een avond op het 8-uurjournaal de aankondiging van de nieuwe winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede zag. Diezelfde avond zag ik een documentaire over Iqbal Massi, een tapijtknopertje uit Islamabad in Pakistan. Hij had actie gevoerd tegen de erbarmelijke omstandigheden in de tapijtknoopindustrie in Pakistan. Kinderen moeten daar soms al vanaf hun vierde jaar 14 uur per etmaal vastgeketend werken, waarbij ze geslagen worden en slecht te eten krijgen. Iqbal had op z’n tiende kunnen ontvluchten, daarna duizenden andere kinderen helpen ontsnappen en wereldwijd lezingen gegeven over kinderarbeid, maar was toen hij 12 was vermoord. Ik was zo onder de indruk dat zo’n jong kind dat allemaal in werking had gezet, dat ik tegen mijn vrouw zei: “Zo’n kind zou een Nobelprijs  voor de vrede moeten krijgen.”

Toen ik de volgende dag ging googelen, zag ik veel meer verhalen van kinderen die iets in gang hadden gezet. Kinderen worden vaak gezien als kwetsbaar en afhankelijk – en dat zijn ze natuurlijk ook, maar ze hebben ook een enorme kracht. En die moeten we veel meer stimuleren en naar voren brengen.

Stik maar

Het idee liet me niet meer los en ik schreef een brief naar het Nobelcomité: laten we een Internationale Kindervredesprijs instellen. Ik kreeg netjes antwoord, maar de strekking daarvan was: de Nobelprijs is een beloning voor een levenslange inzet en alleen voor volwassenen.

Toen dacht ik: stik maar. Ik ga door met m’n missie. Via via kwam ik er achter dat alle winnaars van de Nobelprijs voor de Vrede één keer per jaar bij elkaar kwamen voorgezeten door één van de winnaars, Michael Gorbatsjov, de laatste president van de Sovjet-Unie. Ik zocht contact met hem en mocht hem tien minuten spreken. Ik weet nog hoe ik, met een grote Hollandse kaas in m’n armen, nerveus op de gang zat te wachten. Toen ik Gorbatsjov ervan probeerde te overtuigen dat kinderen ons vanuit hun perspectief iets kunnen leren, merkte ik dat het idee niet aankwam. Tot ik hem vroeg: “Heeft u zelf kinderen of kleinkinderen?” Hij bleek een dochter en twee kleinkinderen te hebben. Ik vroeg hem: “Heeft het idee dat u iets van hen heeft geleerd?” Toen schoot hij vol. Zijn vrouw Raisa was enkele jaren daarvoor overleden en hij zei: “Van mijn kleinkinderen leer ik dat leven nog steeds de moeite waard is.”

Gorbatsjov

Ik werd de gang weer opgestuurd en toen ik even later werd teruggeroepen, zei hij: “We gaan het doen.” De Internationale Kindervredesprijs was een feit. De prijs gaat elk jaar naar een kind dat zich op een bewonderenswaardige manier inzet voor kinderrechten. De eerste keer reikte Gorbatsjov hem zelf uit, in Rome, postuum aan Nkosi Johnson, een Zuid-Afrikaans jongetje dat de moed had gehad om op te staan voor de rechten van kinderen met HIV en Aids en zelf op 12-jarige leeftijd aan Aids was overleden.

De tweede winnaar, Om Prakash Gurjar uit Pakistan, won de prijs vanwege zijn strijd tegen kinderarbeid. Andere kinderen kregen hem omdat ze opkwamen voor de rechten van meisjes, weeskinderen, jonge vluchtelingen of kinderen met een handicap.

Morele leiders

We zijn nu 20 jaar en 20 winnaars van de Internationale Kindervredesprijs verder. De prijs is uitgereikt aan inmiddels beroemde jongeren als Malala en Greta Thunberg. Andere winnaars zijn minder beroemd geworden. Maar het zijn allemaal morele leiders.
Alle winnaars hebben de kans gekregen om te studeren, dankzij ons studiefonds als ze dat willen. En dat geldt ook voor hun broertjes en zusjes. De meesten gaan door met hun activisme. Om Prakash Gurjar is nu volwassen en heeft samen met zijn vrouw een school en een stichting opgezet voor straatkinderen, zodat ze niet terechtkomen in kinderarbeid.

Wat ik kinderen wil meegeven is: ook jij kunt de wereld beter maken. Dat mag iets kleins of iets groots zijn. In Nederland of daarbuiten. Maar draag je deel bij. Ook jij kan een belangrijke rol spelen.

Kleine, goede dingen

Veertig procent van de wereldbevolking is jonger dan 40 jaar. Er zijn heel veel jonge mensen, maar er zit nergens in de wereld een 18-jarige in het parlement. Dus formeel hebben jongeren weinig invloed, maar het is heel belangrijk om hen te horen.

Heel veel jongeren maken zich enorme zorgen over de wereld. En dat is terecht, maar we moeten tegen elk kind zeggen: je kunt iets betekenen, bij jou op school, in de buurt. Ook jij kan in je eigen omgeving proberen het verschil te maken.
De overleden Zuid-Afrikaanse anglicaanse aartsbisschop Desmond Tutu, die lang beschermheer van de Internationale Kindervredesprijs is geweest, zei daarover: ‘Al deze kleine, goede dingen zullen de wereld veranderen.’  

Interview: Marijke Verduijn
Foto: Jolanda Beerse

Andere wetenschappers, kinderboekenauteurs en ouders over wat ze kinderen willen meegeven

Lees hier de verhalen van de twintig winnaars van de Internationale Kindervredesprijs. Vind hier meer over de Internationale Kindervredesprijs en over KidsRights.

De Internationale Kindervredesprijs 2025 wordt op 19 november a.s. uitgereikt in het gemeentehuis van Stockholm waar op in December ook de Nobelprijzen voor natuurkunde, scheikunde, geneeskunde, literatuur en economie worden uitgereikt.