6 basisrollen bij pesten

Op de middelbare school verhoogt pesten je status. Gedragswetenschapper Loes Pouwels ondervroeg 2000 middelbare scholieren en 500 basisschoolleerlingen en vond zes basisrollen: naast de pester en het slachtoffer zijn er assistenten, aanmoedigers, verdedigers en buitenstaanders.

‘Een pester en een gepest kind staan nooit alleen. De pester begint te pesten en bedenkt steeds nieuwe dingen. Zijn of haar assistent helpt de pester en pest actief mee. De aanmoediger pest zelf niet mee, maar komt kijken of lacht er om. Het slachtoffer wordt gepest door de pester en diens assistent. De verdediger komt op voor het slachtoffer of troost hem of haar. De buitenstaander bemoeit zich er juist liever niet mee en kiest geen partij.

Je rol bepaalt je populariteit

Op de basisschool is het slachtoffer bij niemand populair, maar is een kind dat voor een ander opkomt wel populair. Op de middelbare school verandert dat. Daar zijn juist de pesters populair, en hun assistenten en aanmoedigers delen mee in die populariteit. Dat komt omdat tieners – méér dan basisschoolleerlingen – weten hoe groepsprocessen werken, status belangrijk vinden en graag populair willen zijn.

Pesten maakt populair op de middelbare school

In het algemeen keuren middelbare scholieren pesten niet goed. Maar ze praten het vaak wel goed, bijvoorbeeld door kritiek te uiten op het slachtoffer. En ze vinden pesters vaak wel cool.

Of je gepest wordt, is vaak een tombola. Soms zijn onopvallende leerlingen of leerlingen met weinig vrienden slachtoffer. Maar soms ook juist klasgenoten die iets te populair dreigen te worden en dus een concurrent kunnen worden. 

Op school wordt nog steeds veel gepest

Ook op de middelbare school wordt stevig gepest: 10 tot 15 procent van de leerlingen zegt gepest te worden. In een groep van 27 gaat het dan om 3 tot 4 kinderen. Zo’n 30 procent – zo’n 8 leerlingen – pest, is assistent of aanmoediger. Er zijn een stuk of 6 verdedigers. En de andere 10 bemoeien zich er niet mee. 

Volgens Loes Pouwels is het probleem dat veel anti-pestprogramma’s zich richten op het empoweren van kinderen die gepest worden. Zij vindt dat er op middelbare scholen anti-pestprogramma’s moeten komen die zich richten op de populariteit van pesters.