Veel jongeren voelen zich eenzaam, maar praten daar niet over. Esmee deed dat uiteindelijk wel. ‘De opluchting dat je niet de enige bent’

Tieners en jongvolwassenen zijn wereldwijd de eenzaamste groepen van de samenleving. Dat gold ook voor Esmee – al zou ze dat nooit zo hebben benoemd. Na jaren besloot ze dat ze zo niet verder wilde. Via Join-Us vond ze een groep jongeren, met wie ze haar verhaal durfde te delen. Dat was superspannend, maar ze vond er herkenning en zoveel zelfvertrouwen dat ze nu zelf een groep gaat leiden. ‘We hebben allemaal een totaal andere situatie, maar al die mensen weten wat het is om eenzaam te zijn.’

‘Thuis was ik heel spraakzaam, maar op school was ik extreem verlegen. Ik liet mezelf niet zo zien en zat het liefst achter in de klas te tekenen.
Ik kan me de eerste schooldag nog heel goed herinneren. Ik had een heel erge snotneus, maar was zó verlegen dat ik niet naar de ingang van de klas durfde te lopen waar het wc-papier stond. Ik veegde mijn neus steeds af aan mijn kleren. Mijn moeder stond achter het raam te wijzen: pak het wc-papier. Uiteindelijk heeft de juf me er naartoe gestuurd.

Tot m’n derde had ik een eigen taal die niemand begreep en ook een eigen manier om contact te leggen. Mijn ouders hadden wel door dat ik thuis wel van me liet horen, maar buiten de deur eigenlijk niet praatte. Eerst dachten ze dat ik misschien autistisch was, maar uit onderzoek bleek dat ik geen autisme had, maar half doof was.

Dagdromer

Ik was een dagdromer, dus ik vond het heel moeilijk om bij de les te blijven. Daardoor stelde ik ook geen vragen en kreeg niet de juiste hulp. Door m’n verlegenheid was ik ook heel bang om fouten te maken en dan werd je in onze klas heel erg uitgelachen. De juffen en meesters hadden het niet zo in de gaten.
Ik heb een ontzettende hekel gekregen aan de opmerking ‘‘Je moet harder praten.” Dat zeiden de andere kinderen opzettelijk, omdat ik zo verlegen was.

Ik beschouwde het jarenlang niet als pesten, omdat ik zoveel verhalen hoorde over kinderen die het nog zwaarder hadden. Maar achteraf zie ik dat het dat wel degelijk was. Je maakt iemand belachelijk. Bestempelt iemand als dom.
Dat gebeurde dagelijks. Soms ook wel online. Toen ik nog op de basisschool zat, had ik stiekem Instagram gedownload. Ik was een groot fan van Ariana Grande en als ik dan voor de mensen die me volgden een foto van mezelf plaatste, schreven klasgenoten er vaak onder dat ik lelijk was. Dat helpt natuurlijk allesbehalve om minder verlegen te worden.

Beste vriendin

Ik groeide op in Amsterdam en wilde graag naar het Mediacollege, want ik was altijd aan het tekenen en dat vond ik superleuk. Maar vanwege m’n karakter en vanwege de grote klassen ging ik toch naar het speciaal onderwijs. En ik moet zeggen: dat heeft wel echt geholpen. Op een gewone school zou ik toch een beetje verdronken zijn. Ik bleef wel onzeker. Was altijd bang om een verkeerd antwoord te geven. Op school probeerden ze me te leren: probeer het. Je mag vragen.

In de eerste twee jaar op die school had ik een beste vriendin: Nikki. Ik had wel een hele vriendinnengroep, maar wij tweeën waren onafscheidelijk en superhecht. Tot de dag van vandaag zeggen mensen soms: jullie waren niet uit elkaar te houden.
Nikki had een heel zeldzame ziekte. Ze had maar een half hart. Vaak overlijden baby’s daar meteen na de geboorte aan, maar zij was één van de twee wondertjes die het hebben overleefd. Toen ze 14 was, is ze geopereerd. De operatie was geslaagd, maar ze kreeg een bacterie-infectie. Hoe dan ook had ze waarschijnlijk niet lang meer geleefd, maar ze overleed drie dagen na m’n 15^e verjaardag.

Bergaf

Vanaf dat moment ging alles bergaf. Ik wist totaal niet hoe ik er mee moest omgaan. Als ik verdrietig ben, ben ik het liefst alleen. Ik heb wel behoefte aan contact, maar wil niemand tot last zijn. Dus ik ging op m’n kamer huilen, maar elke keer als ik moest huilen, hoorde mijn moeder dat en moest zij ook huilen.

Ik was maandenlang boos en verdrietig. En  toen kwam er een moment dat ik eindelijk weer een keer kon lachen. M’n vriendinnen waren blij: eindelijk zien we je weer lachen. In mijn vriendinnengroep was één iemand die zei: “Je bent veel aardiger sinds ze dood is.” We hadden een herdenkingsplekje. En daar vroeg ze: “Zullen we nu al haar geheimen doorvertellen?”  Dat vond ik super disrespective. Natuurlijk niet. Haar geheimen hou ik bij me. Misschien heeft ze er nu wel spijt van, maar ik dacht echt: hoe kan je? Ik wilde voor Nikki opkomen, maar ik wist niet hoe. Ik kon al niet voor mezelf opkomen.

Boos uit zorgen

Daarna, op het MBO, had ik ook niet bepaald een heel fijne periode. Ik wilde zo graag iemand met wie ik om kon gaan, maar ik trok de verkeerde mensen aan. Er was iemand van wie ik dacht dat het een heel goede vriendin was, maar ik ging heel erg over m’n eigen grenzen heen, Ze maakte misbruik van me. Mijn ouders zeiden: ‘Doe je ogen eens open, want ze heeft echt niet het beste met je voor.’ Ze waren ook wel boos, maar boos uit zorgen. Soms bleef ik weg van huis en wisten ze niet waar ik was.

Toen ik 18 was, was het corona en had ik een tijd helemaal geen vrienden, omdat alles was weggevaagd. Dus toen mijn moeder voorstelde om naar Limburg te verhuizen, stemde ik daarmee in. Ik dacht: een nieuwe start. Misschien kon ik alles achter me laten. Misschien zelfs wel over het overlijden van Nikki heen komen.

Muisstil

We kwamen eerst in een heel rustig dorp. Tijdens de eerste nacht kon ik niet slapen, omdat het zo muisstil was. Later verhuisden we naar Heerlen en daar ging het beter. Ik kreeg in die tijd ook een nieuwe beste vriendin, die ik had leren kennen via Yubo.
Een tijdje later werd ik au-pair in Zwitserland en de eerste tijd ging dat heel goed. De natuur was prachtig en de kinderen waren superschattig, maar op een gegeven moment stond ik op het punt van een burn-out. Ik kreeg slecht en uiteindelijk niet betaald.

Toevallig ging ik in december naar huis. Ik had al een maand dagelijks migraine en thuis was dat na twee dagen helemaal weg. Toen heb ik besloten om niet meer terug te gaan. Mijn werkgeefster stuurde allemaal dreigmails en boze appjes naar mijn moeder, maar daar ben ik wel sterker uit tevoorschijn gekomen.
Toen ik weer thuis ging wonen, ben ik meteen op zoek gegaan naar een baan. Het is dat m’n ouders me hebben geholpen, anders had ik in de schulden gezeten. Daar ben ik erg dankbaar voor. In januari ben ik begonnen als schoonmaakster. Geld is geld.

Puppy

Maar mijn broertje woonde inmiddels niet meer thuis en ik voelde me alleen. Mijn ouders merkten wel dat het niet goed met me ging. Mijn moeder gaf me een knuffel en vroeg: ‘Wat is er toch aan de hand?’ Om me te helpen, kochten ze een puppy voor me. Superlief. En ik ben echt dol op dat beest, maar ik wilde ook mensen leren kennen.

Ik ging online op zoek en weet niet meer wat ik heb ingetypt, maar ik kwam terecht bij Join-Us, een stichting die eenzaamheid bij jongeren aanpakt en probeert te voorkomen. Ik meldde me aan en werd gebeld door iemand die een regionale groep bij elkaar brengt. Ze willen een beetje weten wie je bent, waarom je er bij wil en wat je verwachtingen zijn.

Taboe

Er zijn groepen die fysiek bij elkaar komen, maar ik kwam in een online-groep. Die was al twee keer bij elkaar geweest; ik kwam er de derde keer erbij. Ik was heel gespannen. Zij kenden elkaar al, maar voor mij waren het allemaal nieuwe mensen en je weet niet hoe iedereen denkt. Maar zodra ik iets over mezelf had verteld en anderen ook iets vertelden, voelde het meteen al heel goed.

Al die mensen weten wat het is om eenzaam te zijn. We hebben allemaal een totaal andere situatie, maar iedereen heeft hetzelfde gevoel als ik: een soort opluchting dat je niet de enige bent. Ik wist vaak niet wat ik precies voelde en dat stukje eenzaamheid kon ik niet zo goed beschrijven. Het is ook best een taboe. Ik zou het nooit tegen andere mensen hebben gezegd. Ze zouden het niet begrijpen en misschien zou je een reactie krijgen die je liever niet wil.

Omdenken

Join-Us is een traject van 16 weken, met elke week een online bijeenkomst van anderhalf uur. We beginnen met een rondje: hoe was je weekend? En dan het programma: negatieve gedachten omdenken naar positieve. Je wordt uitgedaagd om over jezelf na te denken: ik vul het nu voor mezelf in. Misschien zie ik het even verkeerd. Het hoeft niet per se zo te zijn.
En af en toe doen we opdrachten: benoem eens drie positieve eigenschappen van jezelf. Of: schrijf op wie het dichtst bij jou in de cirkel zitten en wie het verst. En wat zou je willen? En aan het einde is er altijd een spel. Dat is heel leuk.

Het is heel vertrouwd. Het zijn hele open en vertrouwelijke gesprekken. We houden de onderwerpen binnen de kring. Het is nog maar een half jaar, maar ik ben er enorm door gegroeid. Ik voel me mentaal veel beter, veel blijer. Ook doordat ik mensen om me heen heb.

Terras

Inmiddels hebben we elkaar ook twee keer ontmoet. De eerste keer deden we een opdracht en dat was superleuk. Naderhand hebben we nog uren op een terras gezeten. Bij de tweede echte bijeenkomst zijn we als bedankje voor de begeleider en de ervaringsdeskundige uit eten geweest. Binnenkort spreken we voor de derde keer af.

De groep heeft me niet alleen herkenning gegeven, maar ook meer zelfvertrouwen. Sommige zijn al afgestudeerd en hebben een supergoede baan. En ik ben maar een schoonmaker. Toen ik dat een keer zei, appte de ervaringsdeskundige van de groep: “Je mag er supertrots zijn op je werk. Wat zouden artsen zijn in een vieze ruimte?”

Waarde

Aan het eind van het traject vroeg de begeleider: als iemand ervaringsdeskundige wil worden, stuur me dan een appje. Ik dacht: ik doe het. M’n begeleider zei: “Ik denk dat dit echt bij je past. Jij bent van zoveel waarde in de groep, want je hebt een heel luisterend oor, maar je geeft ook een goed advies.” 

Dus nu ben ik zelf ervaringsdeskundige van een groep. De eerste keer was ik een beetje gespannen, maar nu merk ik dat ik me erop verheug. Soms weet je niet wat je moet zeggen, maar ik probeer altijd iets positiefs tegen iemand te zeggen. En ik vind het fijn dat ik mensen kan helpen en iets goeds kan meebrengen.

Deze week ben ik ook begonnen met m’n opleiding Persoonlijk maatschappelijk begeleider. Dat komt zeker door Join-Us. Maar ook door m’n werk. Ik maak schoon in een revalidatiecentrum en daar merkte ik dat ik heel blij word van interactie. Iemand zegt wat. Jij reageert. Je wordt gezien.’

Join-Us zet zich in meer dan 100 gemeenten én online in om eenzaamheid bij jongeren van 12-30 jaar bespreekbaar te maken en te voorkomen.